granit, inşaat, granit küp taş, granit cephe kaplama, granit plaka

Krizi, dış pazarlardaki daralma nedeniyle derinden hisseden granit sektörü, son dönemde sayısı artmaya başlayan yeni müşterileriyle umutlandı.

Türkiye’de granit sektörü, ekonomik krize, daralan dış pazarlara ve içerideki yüksek girdi maliyetlerine rağmen ayakta kalma mücadelesini sürdürüyor. Dünyadaki granit rezervinin yüzde 38’ine sahip olan Türkiye’de 230 değişik renkte granit çıktığı belirtiliyor.

Milyar dolarlık ihracat rakamlarını yakalayan, yüksek oranlı istihdam yaratan granit sektörü, küresel ekonomik krizin en çok vurduğu sektörlerden…

Çünkü krizin merkezi konumundaki ABD, geçen yıla kadar Türkiye’nin en çok granit sattığı ülkelerdendi. ABD’lilerin Mortgage krizine kadar her beş senede bir mutlaka evinin dekorasyonunu değiştirdiğini ve bu değiştirme esnasında da granit ihtiyacını Türkiye’den karşıladığını anlatan sektör temsilcileri, gelinen durumda ABD’nin yerini, bu yıl yüzde 8 büyümeyi öngören Çin’in yanı sıra Hindistan, Pakistan, Mısır, Lübnan gibi ülkelerin alacağını, bu ülkelerden gelen talebin de son günlerde önemli oranda arttığını kaydediyor.

RUHSAT ALAMAMA SORUNU ÇÖZÜLDÜ

Danıştay’ın Şubat ayında, Madencilik İşletme Yönetmeliği’ni iptal etmesi, sektörde ayrı bir tartışma konusunun fitilini ateşledi. Sekiz tane bakanlık ile çalışmak zorunda olan madencilik sektöründe yeni maden sahası açılmasına izin verilmiyordu. Yüzlerce firmanın da ruhsat almak için sırada beklediği belirtiliyordu. Fakat Ege Maden İhracatçıları Birliği Yönetim Kurulu Başkanı Arslan Erdinç, madencilik sektöründe yeni ruhsat almaya olanak sağlayan yönetmeliğin Bakanlar Kurulu’nda kabul edildiğini bildirdi.

Küresel mali krizden sonra sektöre ikinci büyük darbeyi vuran sorunun çözülmüş olduğunu, madencilik sektörünün izin alamaması nedeniyle Türk ekonomisinde milyar dolar seviyesinde bir zararın söz konusu olduğunu kaydeden Erdinç, “Madencilik sektörünün çalışma yerini seçme şansı yoktur. Maden neredeyse bizim fabrikamız, şantiyemiz orasıdır. Yasal düzenlemeler yapılırken bu gerçek göz ardı edilmemelidir. Madencilik sektörü olarak Türkiye’de en fazla ağaç diken kesimiz. Madencilik faaliyetlerinden dolayı bir ağacın kesilmesi zorunluysa, bunu Orman Genel Müdürlüğü yapmaktadır ve madencilik sektörü kestiği her ağaç için 10 ağaç bedeli ödemekte, dikmektedir. Orman alanlarında orman teşkilatı tarafından her yıl kesilen ağacın yaklaşık binde biri bilfiil maden üretimi faaliyeti için kesilmektedir. Buna karşın 10 kat orman alanı madencilik sektörü tarafından oluşturulmaktadır” dedi.

Türkiye’de sektörün en eski firmalarından olan Altınsoy Granitcilik’in Yönetim Kurulu Başkanı Nurullah Altınsoy, Maden Yasası’nın sorunlarını artırdığını söyledi.

“Sorun yıllardır var, hükümetlere maalesef sesimizi duyuramıyoruz” diyen Altınsoy, Türkiye’de madenlerin ‘dördüncü bölge’ denilen Doğu illerinde olmadığını anlatamadıklarını, dolayısıyla başka bölgelerde bulunan madenlerin teşvik olmamasından dolayı işletilemediğini savundu.

Altınsoy, “Sektörel teşvik olmalı. Madenin bölgesi olmaz ki. Bursa’da civa buldum, ne yapacağım? İşletemeyecek miyim? Böyle teşvik olur mu?” dedi.

TEŞVİKTEN VAZGEÇTİK, KÖSTEK OLUNMASIN

Teşvikten vazgeçtiklerini, yeter ki köstek olunmaması gerektiğini belirtenAltınsoy, sekiz tane Bakanlık ile çalışmak zorunda kaldıklarını, bürokrasinin sektörü büyük sıkıntıya soktuğunu kaydetti. Altınsoy, “Teşvik istemiyoruz, bürokrasi kalksın yeter” dedi.

BİZ ÇEVREYİ KİRLETMEYİZ

Kamuoyunda, taş ocakları ile maden ocaklarının çalışma sisteminin birbirine karıştırıldığını, dolayısıyla insanların kafasında, bu alandaki her türlü çalışmanın çevreye zarar verdiği gibi gerçeğe aykırı bir imaj oluştuğunu anlatan Altınsoy, mıcır ve taş ocaklarının çevreyi kirlettiğini oysa, granitcilik sektöründe herhangi bir kirletme olmadığını kaydetti.

“Granit ocakları doğayı kesinlikle kirletmez, bizde atık olmaz” diyen Nurullah Altınsoy, sorunun aynı Maden Yasası’na tabi olunmasından kaynaklandığını vurguladı.

BANKALARA SİTEM…

Türkiye’nin dünyadaki granit rezervinin yüzde 38’ine sahip olduğunu ve ülkede 230 çeşit renk granit çıktığını vurgulayan Altınsoy, sektördeki son gelişmeleri şöyle anlattı:

“Türk graniti bütün dünyada tutuluyor, talep görüyor. İhracatımız artacak, ama ifade ettiğim gibi devlet, ‘bu işte yatırım yapacaksan dördüncü bölgeye, örneğin Mardin’e git’ diyor. Orada maden çıkmıyor, ne yapacağım? Zamanında Maden Yasası’na konulan bir madde de maalesef uygulanmıyor. Kanun, ‘maden işletmeleri ve ruhsatları bankalara teminat olarak gösterilebilir’ diyor. Ama şu ana kadar hiçbir banka bunu kayda almadı. Bizim iş gerçekten çok maliyetli. Girdiler aşırı yüksek. Granit işletmelerinin de tapu sicili gibi kanunu var, yani devri vs. her şeyi kanunla belirlenmiş. Bankalar maden işletmelerini ve ruhsatlarını teminat olarak kabul etmediği için kredi kullanamıyoruz.

15-20 GÜNDÜR TALEP ARTTI

Sektörün ihracatı geçen seneki gibi değil, ancak son 15-20 gündür bir hareket var. Özellikle yabancı müşteriler sipariş için gelmeye başladı. Çinli, Hintli, Pakistanlı, Mısırlı, Lübnanlı müşteriler geliyor. Mamul madde olarak Libya, Cezayir ve Tunus gibi ülkelerden de talep var. Rusya ve Türk Cumhuriyetleri’ne zaten mal satıyoruz. Kuzey Afrika ülkeleri de, yeni pazar anlamında sektöre katkı sağlamaya başladı. Talepteki bu artışın nedeni olarak, kriz ortamında başlayan kıpırdamayı gösterebiliriz. Piyasalar, sektörler kıpırdamaya başlayınca hammadde ihtiyacı da baş gösterdi.

‘BLOK’ GRANİT SATIŞI, ‘İŞLENMİŞ’TEN DAHA KAZANÇLI

Blok granit satışı iyi seviyeye gelmeye başladı. Blok satmak, işleyip satmaktan daha kazançlı hale geldi. Bizim gönderdiğimiz blok graniti işleyen ülkeler, girdi maliyetlerinin aşırı düşüklüğünden dolayı bizden daha ucuza satıyor. Bu ilginç bir durum. Aynı blok graniti, Türkiye’de işleyip satmak daha kazançlı değil. İşlenmiş granit, şimdiki dünya arenasında bize katma değer kazandırmıyor.

ÇİN’DEN GELEN TALEP SÜRER

Çin, Türkiye’den granit alıyor, oralarda granit var. Türkiye’de kriz ortamında granit sektörünün bir şekilde ayakta kalmasını sağlayan husus; Çin, Hindistan gibi ülkelerden son dönemde gelen talepler oldu. Tayvan da bu ülkelere katıldı. Çin’den gelecek talebin devam edeceğini düşünüyorum. Çünkü Çin, geçen yıl yüzde 11 büyüdü, bu yıl da yüzde 8 büyümeyi öngörüyor. Dolayısıyla orada yeni yatırımlar olacak. Türk granit sektöründe Bursa’nın durumu iyi. Özellikle Çin ve Hindistan’a blok granit satışında iyiyiz.

ABD’DEN UMUT KESİLDİ

Bizim sektör açısından ABD pazarında sıkıntı var. Bu pazarda işlerimiz, krizden dolayı yüzde 70 oranında düştü. Mortgage krizi… Amerikalı evinin dekorasyonunu ortalama beş yılda bir değiştirir. Dolayısıyla beş yılda bir granit ihtiyacı doğar. Bu ihtiyacını da genelde Türkiye’den karşılar. Bu durum geçen seneye kadar böyleydi. ABD’nin yerini şimdi Çin aldı. Sektör, 2011 yılına kadar ABD’den talep beklemiyor. Bu yüzden, ABD’de pazarında etkin olan Ege bölgesindeki arkadaşlarımız çok sıkıntılı.

AKARYAKITA 1 AYDA 4 DEFA ZAM GELDİ

Sektörümüzde girdi maliyetleri gerçekten çok yüksek. Bursa’dan Ankara’ya bir kamyon mal göndermek için verdiğim nakliye parası, Gemlik’ten Çin’e gönderdiğim bir konteynır mal için verdiğim nakliye parası ile neredeyse aynı. Çin’de işçilik aşırı ucuz, sigorta yok, vergi yok, akaryakıta sübvansiyon var. Ayrıca ulaşım ağlarını örmüşler, nakliye anlamında hiç sıkıntıları yok. Nasıl Rusya ülkesinde demiryolu ağını kurmuş, Çin de nehir yollarını kurmuş. Bu ekonomik krizde iş yapıyoruz, ancak kazancımız geçtiğimiz yıllardaki gibi değil. Müşteri kaybetmemek için fiyatlarda indirim de yapıyoruz. Mazota bir ayda dört kere zam geldi. Çok masraflı bir sektörde çalışıyoruz, yeni pazarlar, yeni müşteriler bulmaya gayret ediyoruz, iş yapıyoruz, fakat kar elde edemiyoruz.”

İHRACATI 10 MİLYAR DOLARA ÇIKARIRIZ

Türkiye Granit Doğaltaş ve Makineleri Üreticileri Birliği (TÜMMER) Yönetim Kurulu Başkanı Selahattin Onur da, sektörel teşvik istedi.

Son açıklanan teşvik paketinde doğaltaş granit sektörüyle ilgili hiçbir şey bulunmadığını anlatan Onur, “Granitde dünya markasıyız. Bugün destek verilse 1.5 milyar dolarlık ihracatı 10 milyar dolara çıkarırız. Ancak teşvik paketinde adımız bile yok. Böyle giderse binlerce kişi daha işsiz kalacak. Akaryakıtta ÖTV indirimi istiyoruz. Maliye Bakanlığı, ‘bu emsal teşkil eder’ diyor ama denizcilikte var” dedi.

Sektör olarak kendilerini en çok üzen konunun, özellikle belediyelerde Çin granitinin kullanılması olduğunu belirten Onur, “Belediyeler, ‘ucuz’ diyerek gidip kalitesiz taşları alıyor. Kamu binalarında bir yaptırım uygulayın ki, Türk graniti daha fazla kullanılsın” çağrısı yaptı.

Dünya Granit Üretimi

Dünya genelinde granitlerin  yapı ve dekorasyon malzemesi olarak kullanılmaya başlanması dünya granit üretiminin artmasına neden olmuştur. Özellikle son on yılda görülen artış, kazanım ve işleme teknolojisindeki gelişmelere paralellik göstermektedir. Giderek daha mükemmel hale getirilen işleme teknikleri ile taş, kolay ve ekonomik olarak istenen şekilde işlenmekte ve yeni kullanım alanları bulmaktadır.

Granitten malzemelerin mimar ve tasarımcılar tarafından daha fazla tercih edilmesi dünyadaki tüketici sayısının artmasına neden olmuştur. Önemli ölçüde düşen piyasa fiyatları, ekolojik ve estetik görünümlü malzemelere olan ilginin artması da tüketimin artmasına yardımcı olmuştur. Uzmanlar gelecek yıllarda bu gelişmenin süreceği tahmininde bulunmaktadırlar.

Dünya granit rezervleri incelendiğinde Alp – Himalaya kuşağı içinde kalan Portekiz, İspanya, İtalya, Yunanistan, Türkiye, İran, Pakistan gibi ülkelerde karbonatlı kayaç (mermer, kireçtaşı, traverten ve oniks) rezervlerinin fazla olduğu görülmektedir. İspanya, Norveç, Finlandiya, Ukrayna, Rusya, Pakistan, Hindistan, Çin, Brezilya ve Güney Afrika’da ise işletilebilir magmatik kayaç (sert taş) rezervlerinin yoğunlaştığı dikkati çekmektedir.

Dünya Granit Üretiminde ilk 10 Ülke
1. Çin (%23,5)
2. Hindistan (%11,7)
3. İtalya (%8,8)
4. İspanya (%7,4)
5. İran (%6,5)
6. Türkiye (%5,6)
7. Brezilya (%5,3)
8. Mısır (%3,8)
9. Portekiz (%2,9)
10. ABD (%2,8)
11. Diğerleri (%21,7)

Dünya granit üretiminde ilk on ülke sıralamasında üretimin %23,5’ini gerçekleştiren Çin ilk sırada yer almaktadır. Hindistan, İtalya, İspanya, İran ve Türkiye bu ülkeyi takip etmiştir. Dünya üretiminde Asya kıtasında Çin; Avrupa kıtasında ise Türkiye’nin gelişimi dikkat çekici düzeydedir. Üretim kıtalara göre değerlendirildiğinde Asya % 44’lük değerle ilk sırada yer alırken Avrupa %42 ile ikinci sırada yer almıştır. Asya kıtasında başta Çin olmak üzere, Hindistan, İran önemli üretim potansiyeline sahip olan ülkelerdir. Avrupa kıtasında ise İtalya, İspanya, Türkiye ve Portekiz granit üretiminde ve ticaretinde söz sahibi ülkeler arasındadır.

Ankara Belediye Başkanı`nın Çin`den granit getireceğini duyunca, yaptığı basın toplantısıyla bunu engelleyen ve yerli taş kullanılmasını sağlayan Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı Erdinç, Türk mermerinin kullanım alanını artırmak için bıkmadan usanmadan çalışıyor.

Mermer ve doğaltaş sektörünün seyyahı, Ege`nin `Robinson Courise`u, sektörün sorunlara karşı gür sesi, Melih Gökçek`i pes ettiren adam, 21 yıl önce Atlantik Okyanusu`nu tekneyle geçen cesur Türk; Arslan Osman Erdinç.

Ege Maden İhracatçı Birlikleri Başkanlığı`nın ilkini şansıyla, ikincisini ise başarılı çalışmaları ve hümanist kimliğiyle kazanan Erdinç, mermer ve doğaltaş sektörünün hak ettiği noktaya ulaşabilmesi için var gücüyle çalışıyor. Hatta kendi şirketinden çok sektör adına çalışıyor denilebilir. Erdinç`in mermer sektöründeki öyküsü 1981 yılında Amerika`da kurduğu Marbella şirketi ile başlıyor, bugüne uzanıyor. İşte, Erdinç`in başarı öyküsü ve sektörle ilgili sorunlara verdiği cevaplar.

Sektöre nasıl girdiniz?

ERDİNÇ: Ticarete ilk kez Amerika`da Türk halılarını satarak başladım. Daha sonra inşaat sektörüne girdim. Mermerin inşaatlarda fayans olarak yoğun şekilde kullanıldığını ve Türkiye`de mermer rezervinin bol olduğunu öğrenince 1981 yılında Marbella firmasını kurarak, Şayakçı firmasından aldığım mermeri Amerika`ya satmaya başladım. Los Angeles`ta bir firma benden yüklü miktarda mermer ve doğaltaş istedi. Türkiye`de bu talebe yanıt verebilecek bir-iki firma bulunuyordu. Onlardan bu siparişi temin edemeyince sektörü bıraktım. 1997`ye kadar.

Peki sektöre ikinci girişiniz nasıl oldu?

ERDİNÇ: Türkiye`nin mermer rezervi olduğu halde Amerika`da, İtalya`dan gelen büyük büyük fayansların kullanıldığını gözlemledim. Türkiye, dünya mermer rezervinin yüzde 40`ına sahipse neden Amerika`ya Türk mermeri girmesin diye düşündüm. Tekrar, Amerika`ya mermer götürmek istedim. Fakat, mermer işleyen bir-iki firma bana mermer vermedi. Ben de babamın Salihli`deki zeytin sıkma tesislerini mermer atölyesine çevirdim. Konya`dan getirdiğim silim makinesi ile İstanbul`dan aldığım ebatlama makinesi ile imalata başladım. Bir haftada 1 konteynırlık mal üretir hale gelerek, ikinci kez mermer sektörüne girdim. O yıllarda Amerika pazarının geniş olması ve kaliteli mal nedeniyle pazarda tutulduk. Neden doğrudan o pazarlarda satışlarımız olmasın diyerek Toronto, San Francisco gibi yerlerde depolar açtık.

40 ülkeye ihracat

Şu anda `Ornamar` olarak neler yapıyorsunuz?

ERDİNÇ: Ornamar Stone olarak 200 metrekarelik alanda, aylık 4 konteynır ile başladığımız üretim 120 konteynıra kadar çıktı. Önümüzdeki iki buçuk senenin siparişinin dolduğu dünyanın en güzel bej ocağına sahip bir firmayız. Burdur`daki bej ocağımızın yanı sıra Denizli`deki ocağımızda çıkan travertenin üretimine devam ediyoruz. Yeni taş olarak da `Sarı Dolamit` taşımız var. Bugüne kadar 40`ın üzerinde ülkeye ihracat yaptık. Şu anda 10 ülkeyle ihracat bağlantımız devam ediyor. İhracat ağırlıklı üretim yaptığımız için, iç piyasada prestij projelere özel ölçülerde üretim yapıyoruz. Yurtdışında da büyük projelere imza attık. Örneğin; Michael Dell`in 89 milyon dolarlık evinin taşlarını, Marry Carey`in 16 milyon dolarlık evinin taşlarını biz verdik.

Türk mermer ve doğal taşının iç piyasada özellikle kamu yapılarında kullanılması konusunda girişimleriniz bulunuyor. Özellikle Çin granitinin ithal edilmesinde adeta fren görevi üstlendiniz. Melih Gökçek`le mücadelenizi anlatır mısınız?

ERDİNÇ: Türkiye dünyanın en zengin doğaltaş zenginiyken ve bugün İtalya, İspanya gibi ülkeler kendi mermerleriyle caddelerini, sokaklarını döşerken, Türkiye`nin de kendi taşlarını kullanması gerektiğini düşünüyorum. Melih Gökçek, büyük miktarda Çin`den granit getirtecekti. Bunu yaptığım basın toplantılarıyla engelledim. Böylelikle Çin graniti yerine yerli taş kullanıldı. Benim sorunum Melih Gökçek veya diğer belediye başkanları değil. Benim sorunum Türk mermerlerinin yerine Çin granitinin kamu kurumlarında kullanılma anlayışı. Dövizimizi yurtdışına kaçırıp, yabancılara istihdam ortamı sağlamak yerine, yüzde 100 yerli girdi kullanarak katma değer yaratan, istihdam ortamı sağlayan mermer sektörüne destek vermek gerekiyor. Destek de Türk mermerinin kamu kuruluşlarında kullanarak sağlanabilir.

`Sektör doğaltaşın altında ezilmesin`

ABD`de patlak veren mortgage krizi, bu pazara mermer ve doğaltaş ihraç eden firmaları etkiledi. Sektör tam bir çıkmazda. Sizin kurtuluş önerileriniz nelerdir?

ERDİNÇ: Mermer ve doğaltaş sektöründe 2004 Haziran`ına kadar her şey çok güzel gidiyordu. İşler sonradan bozuldu. Mermer sektörünü o yıllardan bu yana risklere girmemek ve sağlam müşteriler bulmak konusunda ikaz ettim. Mermer ve doğaltaş ihracatçılarının bir-iki pazara bağlı kalma lüksü artık ortadan kalktı. Farklı pazarlara yönelerek riskleri dağıtmaları gerekiyor. Körfez ülkeleri, Asya ve Pasifik ülkeleri yeni pazarlar bu pazarların iyi değerlendirilmesi gerekiyor.

Sektörün dar boğazdan kurtulup nefes alabilmesi için tüm yetkililer üzerlerine düşen görevi yerine getiriyor mu? Yoksak sektör sorunlarıyla yalnız mı bırakılıyor?

ERDİNÇ: Yüksek girdi maliyetleri, düşük kur ve daralan pazarlar nedeniyle sektör tam bir darboğazda. Sektörün durumunu gerek basın toplantılarıyla, gerekse bakanlara anlattık. Mermer ve doğaltaş sektörü diğer sektörlere oranla 10 kat fazla istihdam sağlayan, yüzde yüz yerli girdi kullanılan, yan sektörleri hareketlendiren bir sektör. Ayrıca Türkiye, dünyanın en zengin mermer ve doğaltaş rezervine sahip bir ülke. Bedeni taşın altında ezilen sektör yalnız bırakılırsa sadece işadamları değil, yan sektörler de kaybolur, 400 bin kişi evine ekmek götüremez. Sektöre yerli desteğin ve teşviğin verilmesi konusunda Ege Maden İhracatçı Birlikleri Yönetim Kurulu Üyeleri olarak tüm gayretlerimizi gösteriyoruz.

Maceracı bir ruh

Atlantik Okyanusu`nu yalnız başınıza nasıl geçtiniz?

ERDİNÇ: 9 yaşlarındaydım. Robinson Courise romanlarından çok etkilenmiştim. Babamın 4 adet boş mazot varilini Gediz Nehri`ne götürdüm. Bunları birbirine bağladım. Üstüne kalasları koydum. Bir tane de çubuk dikip üzerine de Türk Bayrağı`nı astım. Gediz Nehri`nden Amerika`ya doğru yola çıktım. Durumu gören köylüler babama haber vermiş. 3-4 kilometre sonra babam ciple önümü geçti ve beni kıskıvrak yakaladı. Babamdan yaşamımdaki ilk ve son tokadı o zaman yemiştim. Ama bu macera ruhu beni bırakmadı ve yıllar sonra Amerika yolculuğunu tamamladım. 1985 yılında Fransa`dan aldığım 12 metrelik çift direkli bir yatla Monte Carlo Limanı`ndan 9 Mart`ta yola çıktım. Atlantik Okyanusu`nu 57 günde geçtikten sonra 6 Mayıs`ta Miami Sahilleri`ne ulaştım. Bu seyahatimle Atlantik Okyanusu`nu 12 metrelik bir tekneyle tek başına geçen ilk Türk olma onurunu yaşıyorum.

Arslan Erdinç kimdir?

1949 yılında Salihli`de doğdu. İlk-orta öğrenimini Salihli`de okudu. İzmir Atatürk Lisesi`nden mezun olduktan sonra İktisadi Ticari Bilimler Fakültesi`ni 1972 yılında tamamladı. 1973-74 yıllarında Almanya KİEL Üniversitesinde Dünya Ekonomi kürsüsünde asistan olarak görev yaptı. 1974-75 tarihlerinde Ankara-Polatlı`da askerliğini yaptıktan sonra İsviçre`de Excelisior oteller zincirinde çalıştı. Daha sonra Amerika Birleşik Devletleri`ne giderek serbest ticarete başladı. Almanca, İngilizce, Fransızca, İspanyolca, Arnavutça ve az da olsa Rusça bilen Arslan Erdinç, evli ve Defne-Yasemin isimlerinde ikiz kız babası.