granit, inşaat, granit küp taş, granit cephe kaplama, granit plaka

Türk sanayicisi son senelerde çok değişti. Ürün çeşidini arttırdı. Maliyeti düşürmeyi öğrendi. Değişik ürünleri işleyip hem iç, hem de dış piyasada değerlendirme becerisi de gösteriyor. Mermer de bunlardan birisi. Geçen sene Türkiye’nin ihraç ettiği doğal taş tutarı tamı tamına 1 milyar 402 milyon dolardı. Bu ihracatta en büyük pay mermerin tabii. Şayet, kriz olmasa bu rakam kesin 2 milyar doları aşardı. Sektör o kadar gelişmiş ve hız kazanmıştı yani. İstanbul Maden İhracatçıları Birliği (İMİB) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Kahyaoğlu, bu sene 1 milyar 150 milyon dolar civarında bir ihracat beklediklerini söyledi. Ki, yine de büyük başarı. ABD krizden sonra mermer alımını durdurdu. En büyük pazar Amerika’ydı halbuki. İhracatçılar buna rağmen yılmadı, -tabiri caizse- önüne gelen pazara saldırdı. En fazla da Asya pazarına. Büyüttü de. Çin ve Hindistan pazarında Türk Mermeri aranan ürün haline geldi.

Moda deyimiyle bu “açılım” mermercinin hedef büyütmesini de sağladı. Kocaeli Dilovası’nda bir fuar alanı kuruluyor. Fuarın bitimiyle birlikte, Türkiye’nin dört bir bucağındaki mermerci, ürününü bu fuarda sergileme imkânına kavuşmuş olacak. Ayrıca, bir de borsası oluyor mermercinin. İşlenmiş veya blok halinde… her ürün burada değerlendirilip burada satışa arz edilecek. Parça mermer de dahil buna.

Mermer ya blok halinde ihraç ediliyor, ya da işlenmiş olarak. İşlemenin elbette ki bir katma değeri var. Adı üstünde, işlenmiş. İşleniyor yani. Bir emek harcanıyor ve o emeğin bedeli de satış fiyatının üzerine ekleniyor. Bundan tabii ne olabilir? Mermer blok halinde satılıyor diye ucuza gitmesi söz konusu değil. Sadece, işleme işçiliği olmadığı için fiyatı da düşük oluyor. İşçilik tutarı ne ise o kadar düşük oluyor.
Mermer fiyatını belirleyen esas unsur kalitesi. Ürün kaliteli ise işlenmişliği, işlenmemişliği o kadar önem arz etmiyor.

Bu konuyu böyle genişçe anlatmama Sanayi ve Ticaret Bakanı Nihat Ergün’ün bir sözü neden oldu aslında. Ergün, “Türk madencisi, mermeri blok halinde ve düşük fiyatla ihraç ediyor. Çinli ise işlediği aynı mermeri bize yüksek fiyatla satıyor…” gibi bir beyanda bulundu. Mermerciler bu söze bayağı bir alındı.
Ali Kahyaoğlu, “Yok öyle bir şey” diyerek; itiraz etti Ergün’ün bu sözlerine. “Biz mermeri hiç de ucuz satmıyoruz. Aksine. Piyasanın da üstünde satıyoruz. Çin’in sattığı mermere gelince; o mermer değil, granit!”

Sözlerini, “Graniti satın alan belediyeler” diye sürdüren Kahyaoğlu, “Bakan, kendisine verilen yanlış bilgilerle bizi eleştireceğine, belediyelere söylese de Çin graniti kullanmasalar” şeklinde konuştu.
Belediyelerin yaptığı, başka bir zaman olsa belki makul karşılanır ama kriz döneminde pek şık durmuyor doğrusu. Yerli malı varken, ucuz graniti satın almanın ne âlemi var?

Uyarı, Türkiye`nin yeraltı kaynaklarını araştıran Maden Tetkik ve Arama(MTA)`dan geldi. Genel Müdür Mehmet Üzer, halen işletmelerin çoğunun sıcak suyu doğru kullanmadığını söyledi. Bu işletmelerin tehlikenin farkında olmadığına dikkat çeken genel müdür, önemli bir hatırlatma yaptı: `Jeotermal sahadan kullanılan su miktarı kadar su, yeniden buraya gönderilmesi gerekiyor. Sürdürülebilir jeotermal zenginlik için bu şart. Fakat bunu yapan tesis yok denecek kadar az ve bu tesisler birkaç yıl sonra susuz kalacak.` Üzer bir de örnek verdi: `Nevşehir-Kozaklı`da 50 milyon dolar yatırım yapan bir otelin jeotermal suyu bitti.`

MTA Genel Müdürü Mehmet Üzer, Türkiye`nin yeraltı kaynaklarıyla ilgili Zaman`a değerlendirmelerde bulundu. Üzer`in verdiği bilgiye göre, Türkiye`de nerede ne kadar altın bulunduğu belirlendi, çıkarılmayı bekliyor. Son yıllarda MTA 300 bin ton bakır, 45 bin ton altın, 3,3 milyar ton kömür, 1 milyar ton bor madeni buldu. Yeraltı zenginliklerinin planlı ve ekonomik verimlilik hesabı yapılarak değerlendirilmesini isteyen Üzer, bu konuda olumsuz örnek olarak sıcak su kaynaklarını gösterdi. Sıcak su kullanan işletmelere her türlü yardıma hazır olduklarını ifade eden Genel Müdür şöyle konuştu: `Bizden özel sektör yardım istediği takdirde biz onlara jeotermal suyunun ne kadar gideceği ve ne tür tedbirler alacağı konusunda danışmanlık hizmeti verebiliriz. Bedava diye birçok belediye ve otel işletmecisi suyu çarçur ediyor. Zannediyor ki bu kaynak hiç bitmeyecek.` Mehmet Üzer, kurum olarak İzmir Balçova`nın danışmanlığını yaptıklarını belirterek, suyu çarçur etmeyen tek tesisin burası olduğunu kaydetti. Üzer, `Mesela Zorlu bize geldi, bu konuda yardım istedi. Biz de yeni sahalar bulduk. Aydın-Pamukören`de 188 derece bir jeotermal su bulduk. Biz danışmanlık hizmeti veriyoruz. Bu danışmanlık için belli bir ücret alıyoruz.` dedi. Jeotermal kaynaklar birçok turizm tesisinde ısıtma ve termal amaçlı kullanılıyor.

Özel sektör risk almalı

MTA, özel sektörün yeraltı madenleri için yatırım yapmasını istiyor. Genel Müdür Mehmet Üzer`e göre sadece kendilerinin aramasıyla Türkiye`nin madenlerini çıkarmak mümkün değil. Ama Türk özel sektörü yeterince büyük değil; riske para yatırmıyor. Üzer, Türkiye`de 2003 yılına kadar mostra (görünen yerlerde arama) madenciliği yapıldığına işaret etti. Önceden bir yılda 50 bin metrekare arama yapılırken, şimdi 1 milyon metrekare sondaj yapılır hale gelindiğini vurgulayan Üzer, `Yerin altında madenler uyuyor. MTA bugüne kadar 5,5 milyon metrekare maden aramış. Bu çok az. Mecburen devletimizin, özel sektör bu işe büyük yatırım yapana kadar arama işine para ayırması gerekiyor.` diye konuştu.

Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı`na bağlı MTA, kısa süre öncesine kadar yıllık 11 milyon dolar bütçeyle arama yapıyordu. `Gaz ve petrol dışında diğer bütün yeraltı madenlerini 11 milyon dolarla MTA araştıracak.` diyen Genel Müdür Üzer, rakamın komik olduğu görüşünde. 11 milyon dolara depremsellik, deniz ve mağara araştırmaları, uranyum gibi aramaların hepsinin yapılması gerekiyordu. Fakat, son yıllarda kurumun bütçesinde iyileşme oldu ve 102 milyon dolara ulaştı. Ayrıca, MTA`nın yeni gelir kalemleri oluştu; bulunan madenlerin gelirinin bir kısmı artık teşkilata akıyor. Mehmet Üzer, gelirin artmasıyla 3,3 milyar metreküp kömür bulduklarını belirterek, `Şimdi kömürü bulduk diye üzüleyim mi, sevineyim mi? Bunu biz 50 yıl önce bulmalıydık.` şeklinde konuştu.

Kafayı altına takmayalım

Kamuoyunda merak konusu olan altın zenginliklerine MTA Genel Müdürü Mehmet Üzer ilginç açıklama getirdi. Buna göre teşkilat Türkiye`nin altın zenginliğini ortaya çıkarmak için önemli çalışmalar yaptı. Tahmin edilen altın rezervi 5 bin 600 ton. MTA bunun 700 tonunu görünür hale getirdi. 1 ton topraktan 1 gram altın çıkarıldığına işaret eden Üzer, `Yani altını bulmak masraflı iş. Fakat, kafayı ille altına takmayalım. Türkiye`nin başka zengin madenleri de var, onlara da bakmalıyız.` dedi. `Türkiye`yi kurtaracak yeraltı zenginliği` olarak gösterilen borla ilgili olarak ise Üzer, `Bor bizim önemli bir madenimiz, önemli zenginliğimiz. Ancak, denildiği gibi de Türkiye`yi uçuracak bir zenginlik değil; en azından bugün için.` yorumunu yaptı.

Türkiye, dünya mermer rezervlerinin yaklaşık yüzde 40’ına sahip. Buna rağmen kamu binaları başta olmak üzere birçok yapıda ithal granit kullanılıyor.

ABD Başkanı George W. Bush’un basın açıklamasını yaptığı yerde, Fransa Parlamentosu, ABD Temsilciler Meclisi ve Disneyland gibi çok ünlü mekanlarda ise Türk mermerleri kullanıldı. Mermer zengini Türkiye, granit tutkusu yüzünden döviz kaybediyor. Yıllık 40 milyon doları bulan granit ithalatına mermerciler tepki gösteriyor.

Türkiye dünyanın dört bir köşesine doğaltaş ürünlerini satarken yurtiçinde kamu binaları başta olmak üzere birçok yerde ithal granitler kullanılıyor. Her yıl ortalama 40 milyon dolarlık granit ithalatı yapılan ülkemizde, özellikle kamu binalarında ithal granit kullanılması tepki çekiyor. İstanbul’da yenilenen Bağdat Caddesi’nde Çin’den, İzmir Adliye Sarayı’nda ise İspanya’dan gelen ithal granitlerin kullanılmasına mermerciler tepkili. Özellikle son dönemde Çin’den gelen ucuz granitlerin ilgi görmesi mermercileri çileden çıkarırken Hükümet’ten ithalat konusunda gerekli tedbirlerin alınması isteniyor.

Belediyelerin daha çok yer döşemelerinde kullandığı granit türünden Bergama, Denizli, Afyon ve Muğla’da yeterli rezerv bulunuyor. Dış cephe kaplamalarına göre daha düşük kalitede olan bu granit türünü belediyeler, yerli üreticilerden almak yerine daha ucuz olduğu için ithal ediyor. Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı İsmail Alimoğlu, ithal graniti özellikle belediyelerin tercih ettiğini söyledi. Dış cephelerde kullanılan granit türünden Türkiye’de yeterli rezerv bulunmadığını anlatan Alimoğlu, bunun yerine mermer veya traverten kullanılabileceğini belirtti.

İzmir Mermerciler Derneği İkinci Başkanı Ferah Türkmen ise kamu binalarında bile yerli mermerin tercih edilmediğine dikkat çekti. Uzakdoğu’dan getirilen mallar karşısında yerli üreticinin yüksek maliyet sebebiyle rekabet şansı bulunmadığını anlatan Türkmen, kamuya ait prestijli inşaatlarda İtalya’da olduğu gibi yerli doğaltaş kullanma zorunluluğu getirilmesini istedi. Türkmen, İtalya’da kamu binalarında yüzde 10 yerli taş kullanılması zorunluluğu bulunduğunu ifade etti.

Yerli üreticilerin Çin’den ithal edilen granitlerle rekabet etme şansları olmadığına da işaret eden Türkmen, bu ülkedeki enerji ve işçilik maliyetlerinin düşük olması sebebiyle ürünlerinin de ucuz olduğunu ifade etti. Türkmen, ithalatın hızlı artışının sanayicinin huzurunu kaçırdığını vurgulayarak şunları söyledi: “İthalatın yasaklanması şeklinde bir talebimiz yok ancak prestij binalarda hep ithal granit kullanılmasına tepkiliyiz. Ankara’da Maden Tetkik Arama binasının merdivenlerinde ithal granit kullanıldı. Hiç değilse kamu ve belediye binalarında yerli doğaltaşların kullanılması gerekir.”

Mermer sektöründe 116’sı kamu ve 447’si özel olmak üzere 563 işletme bulunuyor. Bunlara ek olarak irili ufaklı 17 bin atölye olduğu tahmin ediliyor ve bu işletmelerde 100 bine yakın kişi istihdam ediliyor. ABD, İsrail, Suudi Arabistan, İspanya, İtalya ve Türkmenistan gibi çok sayıda ülkeye ihracat yapan sektör, 2002 yılında 203 milyon dolar seviyesindeki mermer ihracatını geçen yıl 430 milyon dolara çıkarırken bu yıl 620 milyon dolarlık ihracat hedefleniyor.

Ankara Ticaret Odası’nın hazırladığı rapora göre birçok ünlü, Türk ürünü doğaltaş kullanıyor. Ünlü aktör Eddie Murphy’nin evinde Türk mermeri, Jennifer Lopez’in evinde Nevşehir taşından şömine, ABD Başkanı Bush’un basın açıklamasını yaptığı yer, Fransa Parlamentosu, ABD Temsilciler Meclisi ve Disneyland gibi çok sayıda ünlü mekanda Türk mermerleri kullanılıyor.