granit, inşaat, granit küp taş, granit cephe kaplama, granit plaka

Prof. Dr. Turgay ONARGAN
DOKUZ EYLÜL ÜNİVERSİTESİ
DOĞAL YAPI TAŞLARI VE SÜS TAŞLARI A.B.D. BAŞKANI

---

Yerkabuğundan çıkarılarak kullanılan ‘Endüstriyel Hammaddeler’ içinde ‘Doğal Taşlar’ın önemli bir yeri vardır. Doğal taşlar tarihsel çağlar boyunca insan ile bütünleşen bir malzemedir. İnsan yaşamı, barınmadan, korunmaya, duygularını, mesajlarını geleceğe aktarmadan, sonsuza yolculuğunda bedenini emanet etmeye kadar, sağlamlığın ve güvenin simgesi olan taş ile iç içedir. Taş ilkel insandan, günümüz çağdaş insanına kadar onun yaşamında şekil ve işlev değiştirerek sürekli kullanıla gelmiştir.

Dünyadaki bilimsel ve teknolojik gelişmeye paralel olarak yaşam anlayışı da, beklentiler de değişmektedir. Günümüzde, daha sakin ve huzurlu doğal ortamlarda yaşama isteği giderek artmaktadır. Çağdaş insan bu özlemini olabildiğince doğal taşlarla bezenmiş mekânlarda yaşamını sürdürerek gidermeye, en azından buna katkı sağlamaya çalışmaktadır.

Gelinen nokta da doğal taş sektörünün açmazlarını;  1. Üretimde Verimlilik (Ocak + Fabrika), 2.Akredite Laboratuvar + Ce Markası, 3. Çevresel Etki Kaynaklı Problemler, ve 4. Toplam Kalite ve Organizasyon  Problemleri olarak saymak mümkündür. Doğal taş sektöründe yer alan kuruluşlar, ödeme güçlüğü, öz kaynak yetersizliği vb. sorunlar nedeniyle yerli üreticiler maden işletme ruhsatlarını yabancı sermayeye satmakta ya da yabancı sermayeyi ortak alarak üretim yapmaktadırlar.  Bugün yaşanan sıkıntıların atlatılmasında dış ticareti göz önüne alarak kur politikalarının güncellenmesi, standartlaşmaya önem verilmesi, özellikle yeni yatırımların gerçekleştirilebilmesi için gereken düşük faizli finansmanın sağlanması ve ocak verimliliğini arttırıcı çalışmaların gerçekleştirilmesinin zorunluluk haline geldiği açıktır. Ancak bunların tek başına yapılması sektörü yarınlara taşımayacak, bugünü kurtaracaktır. Gelecekte sektörün önünü açacak olan bazı düzenlemelere açılım yapmak açısından Vizyon temelli aşağıda başlıklar altında verdiğim hususların önem kazanacağını düşünmekteydim.

KALİTE VE STANDARDİZASYON; Doğal taşların kalitesinin tayininde ve en uygun kullanım alanlarının belirlenmesinde en önemli parametrelerden birisi de ilgili standartlara uyma derecesidir. Zira standartlara uygun doğaltaş ürünler kullanım yerlerinde uzun ömürlü olarak kalmakta, renk, desen, fiziksel özelliklerini koruyabilmektedirler. Standartlara uygun özellikler taşıyan ürünler daha çok talep görmekte ve böylelikle pazar payının sürekliliği sağlanmakta ve daha kolay markalaşabilmektedir. Doğal taş malzeme kullanıcısı durumunda olan uygulamacılar standartları ürünlerde arayarak kullanım yerine en uygun doğal taşı seçebilecekler ve kullandıkları malzemelerin en uzun ömürlü ve ilk günkü albenisi ile kalmasını sağlayacaklardır. Doğal taşların kullanılmasında uluslararası standardizasyon çalışmalarını bilmek ve ürün seçiminde bunlara dikkat etmek projelerin başarısında en önemli etkenlerden birisi olarak karşımızda durmaktadır

LOJİSTİK; Küreselleşme ve artan rekabet, işletmelerin ürün fiyatlarını, dolayısıyla maliyetlerini ve verimliliklerini daha iyi kontrol etmelerini zorunlu kılmaktadır. Bu bağlamda tedarik zinciri ve lojistik yönetimi, hammadde satıcılarından montajcılara ve son kullanıcılara kadar tüm üretim ve dağıtım süreci boyunca malzeme ve bilgi akışının yönetimine yardımcı olmaktadır. İşletmeler arası tedarik zinciri ve lojistik yönetimi yapısı, süreç, insan, teknoloji ve performans ölçümlemeleri gibi çeşitli açılardan tek bir işletme şeklinde hareket ederek kaynakların ortak kullanımı sayesinde sinerji yaratmayı hedeflemektedir(Paksoy vd., 2003; s.4). Özellikle pazarda yaşanan yoğun rekabet, müşteri beklentilerinin değişmesi, teknolojide yaşanan hızlı değişim gibi unsurlar yeteneksel gelişmenin tesisi konusunda işletmelere baskı yapmaktadır. Bu noktada, etkin ve entegre lojistiğin ortaya çıkarılması bütünü parçalarıyla ele almayı gerekli kılmaktadır.

VERİ TABANLI PAZARLAMA GEREKSİNİMİ; Çağdaş pazarlama iletişimindeki müşteri odaklı yaklaşım müşterilere ilişkin her türlü bilginin işletmeler tarafından değerlendirilmesi gerekliliğinin önemini vurgulamakta ve veri tabanı pazarlama sisteminin oluşturulmasına büyük önem vermektedir. Veri tabanı pazarlama sistemi ile elde edilecek bilgiler işletmenin ürün ve hizmetlerine artı bir değer katmaktadır. Veri tabanı teknolojisini yetkin olarak kullanabilen pazarlama iletişimi uzmanları elde ettikleri veriler doğrultusunda doğru hedef kitlelere, doğru iletişim karması ile gitme, bunların geri beslemesini alma ve sınırlı kurumsal kaynakları çok daha etkin olarak kullanma şansına sahip olacaklardır.

SERVİS ÖMRÜ VE DAYANIKLILIK; Binalar, insanlık için güvenlik içinde yaşayabilecekleri, sağlıklı ve konforlu bir ortam sağlamalarının yanı sıra, kendilerinden beklenen bu fonksiyonlarını yapının ömrü boyunca devam ettirmekle de sorumludurlar. Doğal taşların servis ömrünün en az 60 yıl olması, estetik açıdan renk ve albenisini 10 yıldan fazla koruyabilmesi, 10 yılda bir tamir bakım gerektirmesi ve tamir bakım giderlerinin büyüklüğü gibi hususlar son yıllarda aranan özellikler arasına girmiştir. Antik dönemden günümüze önemli yapıtların özenle seçilen malzemelerle yapılması mimarlık geleneği olarak süregelmiştir. Anadolu’nun birçok ören yerinde rastlanan tapınak, tiyatro gibi anıtlar iri boyutlu dayanıklı doğal taşlarla yapıldıkları için günümüze kadar gelebilmişlerdir. Anadolu’da 4000 yıl önce kurulan ve atalarımız olan Hitit uygarlığını Yakındoğu’daki diğer uygarlıklardan ayıran en önemli özellik insan hakları ve hoşgörü kültürünün gelişmiş olmasıydı. O uygarlık hakkındaki tüm bilgilere bugün bıraktıkları taş eserlerle ulaşılabilmektedir.

ÇEVRESEL MİMARLIK; Bu kavramı içerisine alan Ekolojik Planlama; doğa ile barışık ve ona en az zarar verecek tasarımları gerçekleştirmek anlamına gelmektedir. Yaşadığımız çağ, sosyal yaşam alanlarının tümünde saydamlığın, bireyin evrensel hakları ve özgürleşme alanlarının, kamu kurumlarının katılımının en yüksek düzeyde olması gereken bir çağdır. Kamu kurumlarında yerli doğal taşların kullanılması mutlaka zorunlu hale getirilmelidir.  Güneş enerjisinden, rüzgardan, yağmurdan yararlanma, artık malzemeleri tekrar kullanma, iklimin özelliklerini pozitif enerjiye dönüştürme, doğayı yapı içerisine alarak onunla birlikte yaşama, doğanın olumlu ve olumsuz yönlerini dikkate alarak “Biyo-Klimatik” akıllı binalar tasarlamak; terör ve benzeri tehlikelere karşı önlemler almak suretiyle ekolojik “sürdürülebilir” mimarlık yapmak yakın gelecekte büyük önem taşıyacaktır ve bunda da kullanılabilecek en önemli malzeme doğal taşlar olacaktır.

DOĞAL TAŞLAR NETWORK SİSTEM KURULUŞU; Doğal taş işletmelerimizin dünyada gelişen yeni ekonomik koşullara karşı değişim ihtiyacını karşılamak üzere ve sürekli büyümeyi ve özellikle Avrupa pazarlarında yer edinmeyi hedefleyen şirketlere danışmanlık vermek amacı ile kurulacak “Doğal Taşlar Network Sistem Kuruluşu” na gereksinim duyulacaktır. Bu kuruluşa bağlı olan şirketler dünya üzerine yayılmış bilgi ve teknoloji ağı sayesinde Danışmanlık, Ticaret ve Yazılım geliştirme konularında ürün ve hizmet sunabilecektir. Globalleşen dünya düzeni içerisinde ticaretin belirli standartlara göre yapıldığı pazarlarda işletmelerin ihtiyaç duyduğu hususlar, en yeni teknik ve teknolojik çözümler kullanılarak, işletmelerin beklentilerine göre uzman kadrosu tarafından şekillendirilebilecektir.

İŞLETME OPTİMİZASYONU VE DOĞRUDAN PAZARLAMA TEKNİKLERİ; Birçoğu Kobi niteliğinde olan doğal taş işletmeleri varlıklarını sürdürebilmeleri için, tüm işletme faaliyetlerini kolaylaştırıp, iş yüklerini ve maliyetlerini azaltarak dışa açılmalarını sağlayacak geleceğe dönük akılcı stratejiler geliştirmeleri zorunlu hale gelmiştir. Son yıllardaki işletmelerdeki optimizasyon sorunlarının çözümü yönetsel, işlemsel ve toplumsal sistemlerin yanı sıra ekonomik sistemlerin işlerlik kazanması açısından son derece önemlidir. Doğal taş ticaretinde daha önceleri önerilen “Sektöryel Dış Ticaret Şirketleri” nin bu sektörde başarılı uygulanabilmesinin mümkün olmadığı yaşanan süreçlerde görülmüştür. Doğal taş sektörüne en uygun Doğrudan Pazarlama’ nın bugün ulaştığı en son nokta olarak da iletişim teknolojisinin bütün olanaklarının kullanıldığı elektronik ortamda yapılan pazarlama, bir başka ifade ile İnternet’te pazarlama seçeneğidir.

Sonuç olarak artık sektöre vizyon önerisi yapanların, mevcut kısır sorunların çözülmesini söylemesi, ya da 2000 li yıllara atıfta bulunarak 2,5 milyar dolar ve benzer ihracat rakamları hedefleri göstermesi yerine, yeni açılımlar ve katma değer sağlayacak modelleri önermeleri gerektiğine inanmaktayım. Avrupa Birliği’nde hummalı bir şekilde devam eden Ar-Ge çalışmalarının ülkemizde de olması gerektiğini bir kez daha söylemenin ise yersiz olduğu bir gerçektir.

---

Türkiye, doğal taş kaynaklarında özellikle karbonatlı mermerlerde miktar ve nitelik olarak önemli bir potansiyele sahip olmasına karşın, dünya piyasasında hak ettiği konumda değildir. Küreselleşen rekabet ortamı ve iç ve dış piyasalarda yaşanan darboğazların yanında, sayıları son yıllarda hızla artan işletmeler arasında yaşanan pazar savaşı şirketleri zorlamaktadır.

Günümüzde doğal taş sektörünün geldiği noktada, her işletme kendi yatırımları ve üretim olanaklarına göre satışlarını artıma eğilimindedir. Son yaşanan küresel ekonomik krizin doğal taş sektörüne de olumsuz yansımaları sonucunda sektör darboğazın eşiğine gelmiş durumdadır. Doğal taş sektöründeki firmaların işletmelerinde verimliliği artırma, katma değeri yüksek ürünler üretme, mevcut kadrolarından maksimum oranda yarar sağlama, teknolojiden yararlanma, yeni fikirler üretme ve uygulama (inovasyon) zorunlulukları bulunmaktadır. Doğal taş işletmelerin yapısı ve yaşanan ekonomik ortamın gereği artık  “vizyon sahibi, gelişmeye açık, kontrollü işletme” kavramlarına sahip işletmelere gereksinim duyulmaktadır(Ünsal, A.,2008).

Yapılan bir incelemede, Madencilik ve Taş-Toprak sanayinde yenilikçilik anlamında gelinen noktada “İlerleme içinde bulunulmakta, dış destek ve planlama ihtiyacı benimsenmektedir. İnovasyonu özendirecek bazı davranışlara sahip olduğu söylenebilirse de daha iyilerle rekabet edebilmek için gidilecek oldukça yol vardır. Düşük performansın olduğu ya da gelişmeye açık alanları tanımlayarak bu alanlarla ilgili stratejik yol haritaları oluşturulmalı ve uygulanmaya başlanmalıdır.” şeklinde bir sonuç elde edilmiştir.(Esinkap, TTGV,2008)

Doğal taş sektöründe; pazar farkındalığı, sahip Olunan sertifikalar, çalışanların nitelikleri, müşteri ve ürün tabanı konularında ilerleme kaydedilmiş olmasında rağmen; uluslararası Ar-Ge Destekleri, ulusal Ar-Ge destek hizmetleriyle bağlantılar, planlama perspektifi, ileri üretim ve yönetim sistemleri, yer alınan işbirlikleri, ağ yapılar ve kümeler konularında ise henüz bir gelişme kaydedilememiştir. Çevre konularında ise maalesef reaksiyonel yaklaşılmakta; güncel sorunlar ele alınmakta; bu alanda stratejik ve yönetimsel bir yaklaşım sergilenmemektedir.