granit, inşaat, granit küp taş, granit cephe kaplama, granit plaka

Feldispatlar, izomorf karışımları ve oluşum özellikleri bakımından iki gruba ayrılırlar.

1- Alkali Feldispatlar

2- Plajioklaslar

1. Alkali Feldispatlar

Bu mineraller arasında kristolografik yapı değişiklikleri vardır. Büyük çaplı bir katyon olan potasyumun bulunduğu veya çok bulunduğu yapılar monoklinik, sodyum bakımından zengin olanlar trikliniktir.

Alkali feldispatlarda potasyum ile sodyum feldispatlar arasında katı çözelti oluşum alanları çok dar olup, potasyum yerini belirli ölçülerde ve bazı fiziki şartlarda sodyum alabilir. Tabiatta potasyum feldispatlar çoğunlukla sodyum feldispatlarla birlikte ve daha tali olarak da kalsiyum feldispatlarla birlikte bulunur. Bu grup içerisinde gerek oluşum gerekse seramik sektörü için en önemli olan ortoklastır. Bu grubun sinterleme aralığı, sodyum feldispatınkinden daha geniştir. Bu da sinterleşen

ürünün mukavemetinin fazla olmasını sağlar.

1. Plajioklaslar

Sodyumlu feldispatlardan, plajioklas grubunun kalsiyum içermeyen üyesi albit olup, formülü NaAlSi3O8’dir. Doğada albit, potasyum feldispat ile katı çözelti oluşturmayıp, ancak bir miktar potasyum feldispat ile birlikte bulunur. Albitlerin seramik ve cam hammaddesi yönünden önemi çok fazladır. Feldispatlar doğada çok yaygın bulunmasına rağmen az sayıda oluşum cam ve seramik sanayiine uygun özellikte hammadde içermektedir. Bunun nedeni, feldispat, özellikle potasyum feldispat oluşumlarının büyük çoğunluğunun ince taneli kayaçların bileşeni olarak bulunması, demir içeren mineraller tarafından kirletilmiş olmasıdır.

Seramik ve cam sektörü için feldispatların erime derecelerinin büyük önemi olup, büyüklükleri ve erime dereceleri büyük rol oynamaktadır. Literatürde kesin rakamlar bulunmakla birlikte çok az miktarlarda da olsa içlerinde diğer feldispat kristallerinin izomorf halde bulunmaları erime derecelerini değiştirmektedir. Örneğin;

1- Potasyum Feldispat : 1170°C

2- Sodyum Feldispat : 1122°C

3- Kalsiyum Feldispat : 1500-1550°C’lerde erimektedir.

Ticari feldispatlar; potasyum feldispat ve albit, birkaç cins feldispat mineralini içinde bulundurur. Bu nedenlerle teorik formüllere ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca bu sektörde hiç istenmeyen mika (muskovit ve biyolit), turmalin, granat vb. Mineraller kaliteyi etkileyen en önemli unsurlar olup, ekonomik bir şekilde manyetik ayırma ve flotasyon suretiyle bunları azaltmak mümkündür.

Feldispat, yerkabuğundaki birçok magmatik, metamorfik ve sedimenter kayacın bileşiminde büyük ölçüde bulunması dolayısıyla ticari olarak çeşitli kaynaklardan üretimi veya feldispat oranı yeterli olduğu takdirde bu kayaçların direkt olarak sanayide kullanımı mümkün olmaktadır. Ticari feldispat kaynağı olarak halen kullanılan kayaç türleri şunlardır.

Pegmatitler : Potasyum feldispat ve kuvarsın hakim olarak bulunduğu ayrıca başka ekonomik mineraller de içerebilen, kaba taneli magmatik bir kayaçtır. Genellikle granit-granodiyorit bileşimli kayaçlarla ilişkili olarak bulunur. Ayrıca metamorfik provenslerde de bulunmaktadır. Sanayide direkt olarak veya zenginleştirmeyi müteakip kullanılmaktadır.

Aplitler : Mineralojik olarak, damar kayacı şeklinde ve granit bileşiminde bir kayaç dokusunu; ticari olarak ise, büyük ölçüde albitten oluşan feldispatik bir damar veya dayk kayacını ifade eder. Kaolinleşmiş türleri de sanayide kullanılmaktadır. Bunlar da granitik kayaçlarla ilişkili olarak oluşmuşlardır.

Feldispat Filonları : Granitik kayaçların kendi bünyeleri içinde veya kontakt halindeki yan kayaçlarda enjeksiyon damarları halinde oluşmuş feldispatça zengin sokulumlardır. Çok zengin tenörlü sodyum veya potasyum feldispat içerirler, impürite oranları daha düşüktür.

Nefelin Siyenit : Silisce fakir kristalin bir kayaç olup albit ve mikroklin türü feldispat ile nefelinden oluşur. Az miktarda mafik silikatlar ve diğer aksesuar mineralleri içerir. Dünyada geniş yayılımlıdır. Serbest silis içermemesi, yüksek alkali ve alümine içerdiği, yüksek ergitme gücü ve dar erime aralığı, cam endüstrisine ideal uyum gösteren karakteristiklerdir. Bu mineralin feldispata kıyasla daha yüksek alümina ve alkali katılımı anlamına gelmektedir. Kayacın endüstriyel özelliklerini temin eden nefelin minerali Na3KAl4Si4O16 kimyasal bileşimine sahip, Na/K=3/1 olan, hegzagonal sistemde kristallenen, Mohs sertliği 5-6 ve özgül ağırlığı 2,5-2,7 gr/cm³ olan bir

mineraldir. Alterasyon sonucunda sodalit, kankrinit, zeolit türleri ve özellikle de analsime dönüşür. Nefelinli siyenitin bazı türleri: kongressit, kregmantit, ditroit, fenit, foyait, iyolit, laurdalit, litfieldit, melteigit, miyaskit, monmoutit, raglanit, rouillit ve urtit’tir. Nefelinli siyenit, Türkiye açısından da potansiyel feldispat kaynağı olarak gelecek vaat etmekte olup, KırÅŸehir masifindeki sodalitli siyenit ve miyaskit türü kayaçlar, zenginleÅŸtirme çalışmaları sonucunda Norveç nefelinli siyenitine eÅŸdeÄŸer

alkali zenginleşmesi ve demir oksit/karbonat impüriteleri alt limit değerlerinde oldukça iyi verimle kazanılmış bulunmaktadır. Nefelinli siyenit, önemli bir silika (%59-60SiO2), alümina (%23-24 Al2O3) ve alkali (%9,8-10,2 K2O) kaynağıdır.

Alaskit : ABD’de Kuzey Carolina’da Spruce Pine’de en yaygın olarak gözlenen belirli bir kayaç türünü ifade eder. Ancak ticari olarak farklı bileÅŸimdeki granitik kayaçlara uygulanır. Granit-pegmatit arası bir kimyasal bileÅŸime sahip olduÄŸu söylenebilir. Ortalama mineralojik bileÅŸimi: %45 plajiyoklaz, %25 kuvars, %20 mikrolin, %10 muskovit ÅŸeklindedir.

Grafik Granit (Yazı Graniti) : Potasyum-Feldispatın hakim olduğu, sekonder mineral olarak kuvars içeren ve yüksek K2O oranı istendiğinde kullanılan bir pegmatitik kayaç cinsidir. Ticari değeri üstte belirtilenler kadar fazla değildir.

Perlit : Potasyum-Feldispat içinde mikroskobik plajiyoklaz büyümelerinden teşekkül eder. Grafik granit ve pegmatitlerde perlit oluşumu yaygındır ve kayaca belirgin bir dokusal özellik kazandırır.

Feldispatik Kumlar : Doğal veya işlenmiş halde feldispat ve kuvars karışımından oluşmuş kumlardır. Feldispatça zengin kayaçların erozyonu ve taşınıp depolanması sonucu oldukça zengin plaser yataklar oluşabilir ve büyük rezerv arz edebilir. Bazı pegmatitik metalik maden işletmelerinde zenginleştirme sırasında yan ürün olarak da elde edilmektedir. Bu tür feldispat kumları kaolinlerin yıkanması sırasında da açığa çıkmaktadır.

Altere Granitler : Granitik kayaçların atmosferik şartlar altında veya hidrotermal etkilerle belirli ölçüde alterasyonu sonucu, içerdiği feldispatlarda kaolinleşme gelişir ve kayaç bünyesindeki mafik mineraller belirli ölçüde uzaklaştırılarak demir oksit impüritesi azalır. Saf feldispat kaynaklarının son yıllarda rezerv yönünden darboğaza girme eğilimi göstermesi neticesinde söz konusu granitlerin seramik sanayiinde değerlendirilmesi yönünde çalışmalar yapılmaktadır.

Kuvars

Kimyasal formülü SiO2 olup özgül ağırlığı 2,6, sertliği 7’dir. Granitlerin, liparitlerin, tonalitlerin ve kuvarslı porfirlerin bileşiminde bulunur. Tortul kütlelerden kuvarsitleri ve greleri meydana getirir.

Saf kuvars daima renksiz ve saydamdır. Volkanik kayaçların bileşiminde %12 oranında bulunur. Ufalanıp dağılması ile çeşitli iriliklerde çakıl ve kumlar oluşur. Toprakların bileşiminde önemli oranlarda bulunur.

Kuvars seramik çamur ve sırlarında önemli görevler yüklenerek geniş kullanma alanı bulur. Seramik endüstrisinde en çok kuvars kumu ve kaya kuvarsı şeklinde kullanılır. Doğada bol ve yaygın olarak bulunan ince taneli kumlar, demir ve diğer zararlı katkıları içermiyorlarsa, büyük kırma ve öğütme masraflarına gerek olmaksızın seramik endüstrisinde öncelikle kullanılırlar.

Kuvarsın birçok modifikasyonları vardır. Bunlar ısıtma ve pişirme esnasında birbirine dönüşür. Bu dönüşümler esnasında %2,7-7,0 arasında hacim değişmesi olduğundan bu kritik dönüşüm noktalarında kolaylıkla çatlamalar olur. Çekme ve kırılma mukavemetini azaltır. Çok kuvars ihtiva eden bisküvide soğuma esnasında çekme, glazürlemede fazla olacağından böyle karolar bombeli olarak çıkar.

GÖKHAN SAYARER

YÃœKSEK LÄ°SANS TEZÄ°

Maden Mühendisliği Anabilim Dalı

Åžubat 2006

Ãœlkemiz granit çeÅŸitleri göz önünde bulundurulduÄŸunda  renk bazında kısıtlı bir durumdayız.  Bundan dolayı bir çok granit çeÅŸidini ya Çin’den ya da Hindistan’dan ithal ediyoruz. Bu durumda maliyete ithalat vergisi ve nakliye de dahil oluyor ve bu da granit fiyatlarının artmasına neden oluyor. Tabi konu burada bitmiyor. Zaten döviz konusunda sıkıntı yaÅŸadığımız kriz döneminde milli sermayemizin yabancı ülkere çıkması da ülkemiz açısından ciddi sorunlar yaratmaktadır. Aslına bakılacak olursa yeri geldiÄŸinde ithal granite hayır sloganlarıyla bas bas bağıran kimi kendini müteahhit zanneden zavallıcıklar kendilerine sıra geldiÄŸinde ithal graniti kullanmaktan hiç kaçınmıyorlar. Yani demem o ki; bu konuda ahkam kesen hiç kimseyi samimi bulmuyorum. Ne yazık ki benzer kiÅŸiler bütün bu sıkıntıların kaynağı olmasına raÄŸmen çıkıp orda burda granitin yüksek fiyatlı bir taÅŸ olduÄŸundan dem vurarak, insanları doÄŸal taÅŸ ve mermer konusunda aksi yönde etkiliyorlar. Granit ömrü ve estetiÄŸi baz alındığında türev taÅŸlarından oldukça ucuz bir taÅŸtır beyler. Öncelikle yaptığınız iÅŸe saygı duyun ve ekmeÄŸinize sahip çıkın.

Doğaltaş sektörünün geneline hakim olan yükseliş trendi kendini ihracat ve teşviklerde de gösterdi. 2008 Ocak-Haziran döneminde ihracat önceki yılın aynı dönemine göre miktar bazında yüzde 24, değer bazında yüzde 51 arttı.Yılın ilk beş aylık döneminde 40 proje teşvik kapsamına alındı.

2008 yılında üretim bazında yüzde 24, ihracat bazında ise yüzde 45′lik bir artış gerçekleÅŸtiren doÄŸal taÅŸ sektörü 2009 yılı için belirlenen 1 milyar dolar ihracat hedefine hızla yaklaşıyor. Sektördeki büyüme rakamlara da yansıdı. Dış Ticaret MüsteÅŸarlığı verilerine göre 2004 Ocak- Haziran döneminde 1.181 bin ton/ 266 milyon dolarlık ihracat gerçekleÅŸtirilen sektörde 2005 Ocak- Haziran dönemi ihracatı 1.398 bin ton/ 371 milyon dolar olarak gerçekleÅŸti. Ä°hracatta miktar bazında yüzde 24,deÄŸer bazında yüzde 51 artış olurken yılın aynı döneminde 40 proje teÅŸvik kapsamına alındı. Hazine MüsteÅŸarlığı verilerine göre 2005 yılının ilk beÅŸ ayında teÅŸvik kapsamına alınan 40 projenin toplam yatırım tutarı 116 milyon 608 bin 930 YTL istihdam hedefi ise 1490 kiÅŸi olarak açıklandı.

EntaÅŸ Mermer 9.800 bin YTL’lik yatırım için teÅŸvik aldı

2008 yılının ilk beÅŸ ayında teÅŸvik kapsamına alınan 40 proje arasında en büyüğü MuÄŸla’da faaliyet gösteren EntaÅŸ Mermer’in yatırımı oldu. 9 milyon 800 bin YTL tutarındaki yatırım 15 kiÅŸiye istihdam saÄŸlayacak. Dikkat çeken diÄŸer iki proje ise Ceysan Mermer’in 65 kiÅŸiye istihdam yaratacak 9 milyon YTL’lik ve TaÅŸkale Mermer’in 170 kiÅŸiye istihdam saÄŸlayacak 6 milyon 564 bin 600 YTL’lik yatırımları oldu.