EGE İHRACATÇI BİRLİKLERİ
DÜNYA DOĞAL TAŞ TİCARETİ
VE
TÜRKİYE
OCAK 2008
Dünyada köklü bir geçmişi olan doğal taş sektörü, endüstriyel anlamda ülkemizde oldukça gençtir. Zengin doğal taş rezervlerine rağmen dünya doğal taş sektörüne gecikmeli olarak giren ülkemiz, aradaki açığı kısa sürede kapatarak dünyada önde gelen üretici ve ihracatçı ülkelerden biri haline gelmiştir. Özellikle mermer, traverten gibi kalkerli taşlar açısından çeşit ve rezerv avantajı bulunan ülkemizin, yer kabuğunda yatmakta olan bu potansiyeli gün ışığına çıkararak yüksek katma değer ile ekonomiye kazandırması mutluluk vericidir.
Dünyada doğal taş üretimi ve ticareti ve ülkemizin bu bağlamda konumu aşağıdaki rakamlarla ortaya konmaya çalışılmaktadır.
Dünya Doğal Taş Üretimi
Dünya doğal taş üretiminde ilk sırada yer alan ülke Çin’dir. 2005 yılında Çin, 22 milyon ton taş üretirken, sırasıyla Hindistan 12,5, İran 10,4, İtalya 10,2 ve İspanya 8,7 milyon ton taş üretimi gerçekleştirmiştir. Türkiye’nin doğal taş üretim miktarı ise 8,2 milyon ton ile 6. sırada yer almaktadır.
|
Tablo 1: Dünya Doğal Taş Üretiminde İlk 10 Ülke (Milyon ton)
|
|
Ülke
|
2003
|
2004
|
2005
|
|
Çin
|
18,6
|
20,6
|
22,0
|
|
Hindistan
|
11,2
|
11,2
|
12,5
|
|
İran
|
10,0
|
10,4
|
10,4
|
|
İtalya
|
10,8
|
10,9
|
10,2
|
|
İspanya
|
7,6
|
8,6
|
8,7
|
|
Türkiye
|
6,2
|
7,7
|
8,2
|
|
Brezilya
|
6,0
|
6,4
|
6,9
|
|
Portekiz
|
2,8
|
3,0
|
3,0
|
|
Mısır
|
2,0
|
2,2
|
2,5
|
|
Yunanistan
|
2,1
|
2,1
|
2,1
|
|
Kaynak: IMM Carrara Bearbeitung STEIN
|
Dünya Doğal Taş İhracatı
Dünya doğal taş ihracatı 2006 yılında 12 milyar 716 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarda işlenmiş ürünlerin payı %76’dır. Dünya doğal taş ihracatının dünya toplam ihracatı içerisindeki payı %0,11’dir.
|
Tablo 2: Dünya Doğal Taş İhracatının Ürün Gruplarına Göre Dağılımı (2006)
|
|
Pozisyon
|
Ürün Grupları
|
$
|
Toplamda Payı (%)
|
|
2514
|
Blok/Plaka Kayrak
|
135.491.316
|
1
|
|
2515
|
Blok/Plaka Mermer-Traverten ve Diğer Kalkerli Taşlar
|
1.070.211.798
|
8
|
|
2516
|
Blok/Plaka Granit ve Diğer Sert Taşlar
|
1.479.314.788
|
12
|
|
6801
|
Kaldırım ve Döşeme Taşları
|
341.704.295
|
3
|
|
6802
|
İşlenmiş Taşlar
|
9.010.533.382
|
71
|
|
6803
|
İşlenmiş Kayrak
|
679.381.787
|
5
|
|
|
Toplam
|
12.716.637.366
|
100
|
|
Kaynak: BM
|
|
|
|
|
|
2006 yılında, dünya doğal taş ihracatının ülkelere göre dağılımında, 2 milyar 849 milyon dolarlık ihracat ve % 22’lik pay ile ilk sırada yer alan ülke Çin’dir. Bunu sırasıyla İtalya, Hindistan, İspanya ve Brezilya izlemektedir. Türkiye ise 940 milyon dolar ve %7’lik bir payla 6. sırada yer almaktadır.
|
Tablo 3: Dünya Doğal Taş İhracatının Ülkelere Göre Dağılımı (2006)
|
|
Ülke
|
$
|
Toplamda Payı (%)
|
|
Çin
|
2.849.128.572
|
22
|
|
İtalya
|
2.311.025.035
|
18
|
|
Hindistan
|
1.349.811.457
|
11
|
|
İspanya
|
1.201.003.110
|
9
|
|
Brezilya
|
1.030.856.590
|
8
|
|
Türkiye
|
940.623.266
|
7
|
|
Portekiz
|
306.368.719
|
2
|
|
Belçika
|
254.582.094
|
2
|
|
Almanya
|
178.690.000
|
1
|
|
Meksika
|
163.176.869
|
1
|
|
Kanada
|
163.125.321
|
1
|
|
Yunanistan
|
155.894.333
|
1
|
|
Fransa
|
148.332.295
|
1
|
|
İran
|
145.558.628
|
1
|
|
Güney Afrika
|
131.697.942
|
1
|
|
Diğer
|
1.386.763.135
|
11
|
|
Toplam
|
12.716.637.366
|
100
|
|
Kaynak: BM
|
Dünya Doğal Taş İthalatı
Dünya doğal taş ithalatı 2006 yılında 13 milyar 311 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. Bu tutarda işlenmiş ürünlerin payı %71’dir. Dünya doğal taş ithalatının dünya toplam ithalatı içerisindeki payı %0,11’dir.
|
Tablo 4: Dünya Doğal Taş İthalatının Ürün Gruplarına Göre Dağılımı (2006)
|
|
Pozisyon
|
Ürün Grupları
|
$
|
Toplamda Payı (%)
|
|
2514
|
Blok/Plaka Kayrak
|
103.977.013
|
1
|
|
2515
|
Blok/Plaka Mermer-Traverten ve Diğer Kalkerli Taşlar
|
1.181.518.806
|
9
|
|
2516
|
Blok/Plaka Granit ve Diğer Sert Taşlar
|
1.993.306.831
|
15
|
|
6801
|
Kaldırım ve Döşeme Taşları
|
741.725.164
|
6
|
|
6802
|
İşlenmiş Taşlar
|
8.616.565.004
|
65
|
|
6803
|
İşlenmiş Kayrak
|
778.575.618
|
6
|
|
|
Toplam
|
13.311.691.423
|
100
|
|
Kaynak: BM
|
2006 yılında, dünya doğal taş ithalatının ülkelere göre dağılımında, 3 milyar 865 milyon dolarlık ithalat ve % 29’luk pay ile ilk sırada yer alan ülke ABD’dir. Bunu sırasıyla Çin, Japonya, İtalya ve Almanya izlemektedir.
|
Tablo 5: Dünya Doğal Taş İthalatının Ülkelere Göre Dağılımı (2006)
|
|
Ülke
|
$
|
Toplamda Payı (%)
|
|
ABD
|
3.865.051.833
|
29
|
|
Çin
|
1.046.781.538
|
8
|
|
Japonya
|
866.003.258
|
6
|
|
İtalya
|
752.179.460
|
6
|
|
Almanya
|
721.141.000
|
5
|
|
Birleşik Krallık
|
643.179.300
|
5
|
|
Güney Kore
|
562.834.985
|
4
|
|
Fransa
|
547.112.478
|
4
|
|
İspanya
|
429.963.142
|
3
|
|
Belçika
|
348.537.311
|
3
|
|
Kanada
|
247.352.689
|
2
|
|
İsviçre
|
233.325.278
|
2
|
|
Hollanda
|
220.614.249
|
2
|
|
Diğer Asya (Başka Yerde Belirtilmeyen )
|
197.446.778
|
1
|
|
Suudi Arabistan
|
169.920.366
|
1
|
|
Diğer
|
2.564.224.771
|
19
|
|
Toplam
|
13.415.668.436
|
100
|
|
Kaynak: BM
|
Türkiye Doğal Taş İhracatı
Türkiye doğal taş ihracatı her yıl ciddi artışlar sergilemektedir. 2000 yılında 187 milyon dolar olan ihracat tutarı, 2007 yılında 1 milyar 242 milyon doları geçmiştir. 2007 yılında toplam doğal taş ihracatında işlenmiş ürünlerin payı %71’dir.

Türkiye Doğal Taş İthalatı
Türkiye’nin doğal taş ithalatı yıllara göre aşağıdaki gibi gerçekleşmiştir. 2004 yılından beri, özellikle işlenmiş ürünlerde görülen artış dikkat çekicidir.
Ege Maden İhracatçıları Birliği Doğal Taş İhracatı
Ege Maden İhracatçıları Birliği (EMİB) kanalıyla gerçekleştirilen doğal taş ihracatının dağılımı aşağıdaki tabloda verilmektedir. 2007 yılında toplam doğal taş ihracatının %85’inin işlenmiş mermer ve traverten ürünleri olduğu görülmektedir. Bileşik olarak ortalama %32’lik bir artış oranı ile 2000 yılındaki 89 milyon dolarlık ihracat tutarı, 2007 yılında 616 milyon doları aşmıştır.
|
Tablo 8: EMİB Doğal Taş İhracatı
|
|
Mal Grubu
|
2000 (1.000 $)
|
2001 (1.000 $)
|
2002 (1.000 $)
|
2003 (1.000 $)
|
2004 (1.000 $)
|
2005 (1.000 $)
|
2006 (1.000 $)
|
2007 (1.000 $)
|
Bileşik Ortalama Artış (%)
|
|
Blok Mermer / Traverten
|
6.830
|
6.917
|
7.815
|
13.714
|
15.095
|
16.794
|
20.040
|
34.428
|
26
|
|
Mermer / Traverten Plaka
|
3.192
|
7.325
|
6.988
|
11.028
|
15.449
|
16.632
|
19.324
|
39.539
|
43
|
|
Granit
|
4.056
|
5.905
|
7.130
|
7.560
|
9.047
|
10.160
|
11.776
|
16.740
|
22
|
|
İşlenmiş Mermer / Traverten
|
74.870
|
95.171
|
130.934
|
182.724
|
274.657
|
367.505
|
460.763
|
522.301
|
32
|
|
Kaldırım ve Döşeme Taşları
|
181
|
761
|
966
|
1.698
|
4.368
|
3.765
|
3.610
|
3.736
|
55
|
|
Toplam
|
89.129
|
116.079
|
153.833
|
216.724
|
318.617
|
414.857
|
515.513
|
616.743
|
32
|
|
Kaynak: EİB
|
Son Yorumlar