granit, granit küp taş, granit mutfak, granit banyo, granit seramik, granit dış cephe kaplama, granit peyzaj, granit tezgah, granit plaka

GRANİT NEDİR?
Granit, yerkürenin milyonlarca yıl süren jeolojik oluşum dönemlerinde kuars, feldispat ve mika gibi çeşitli minerallerin birleşmesiyle oluşmuş doğal magma kayalarıdır.

Bileşimindeki bu minerallerin oluşturduğu dokusuyla sağlam bir yapıya ve zengin renk skalasıyla estetik görünüme sahip olan granit, tarih boyunca aranılan, yeryüzünün en sert ve dayanıklı yapı malzemesi olmuştur.

Granit, yapıları dış etkenlerden koruması, yapı içi iklimi muhafaza etmesi, periyodik bakımlara ihtiyaç göstermemesi, ışığı yansıtması ve parlaklığı uzun süre koruyarak ilk günkü görüntüsünü yıllarca kaybetmemesi gibi fiziksel özelliklerin yanı sıra zengin renk ve doku seçenekleriyle, modern mimaride tercih edilen bir yapı malzemesidir.

Ayrıca çeşitli kalınlıklarda ve ebatlarda imal edilebilmesi, cephe kaplaması için ankraj deliklerinin delinebilmesi gibi avantajlara sahiptir.

Eski çağlarda üretimi ve işlenmesi çok zor şartlarda gerçekleştirilen granit, günümüzde gelişmiş metotlarla üretilmekte ve yüksek teknoloji ile işlenerek yapı sektörünün dış cephe kaplamasından zemin döşemelerine, merdivenlerden mutfak ve banyo tezgahlarına, asansör sövelerinden şöminelere kadar çeşitli alanlarda kullanılmaktadır.

Günümüzün en dayanıklı ve estetik yapı malzemesi olan granit, zengin renk ve doku çeşitliliğine sahiptir. Kolay temizlenebilir oluşuyla da iç ve dış mekanlarda kullanılabilecek en işlevsel ve hijyenik malzemedir.

Ülkemizde 90′lı yılların başında, yaygın olarak kullanıma giren granit, tüm bu avantajları nedeniyle, özellikle büyük proje uygulamalarında kullanılmaktadır.

–

yer kabuğunun önemli bileşenlerinden olan ve ülkemizde geniş yayılım alanına sahip olan granitoyidler, çok büyük bir önem arzetmektedirler.jeotektonik oluşum ortamları farklılık gösterdiğinden dolayı granit mermerciliğinde çok iyi etüt edilmesi gerekmektedir. granitoyid grubu diye adlandırdığımız plütonik (derinlik) kayaçlar, streckeisen (1976) diyagramına göre sınıflandırılmış ve bu sınıflandırmada felsik (açık renkli) mineraller baz alınmış ve Kuvars, plajiyoklaz ve alkali feldispat mineralleri kullanılmıştır. Kuvars oranları %20-60 aralığındaki kayaçların tamamı granitoyid grubu olarak adlandırılmıştır. Alkalifeldispat oranları yüksek olanlar, alkali feldispat granitten, granit, granodiyorit ve tonalite doğru plajiyoklaz oranlarında artış gözlenmiştir. Mafik (koyu renkli) mineral olarak ise genellikle granitlerde biyotit yoğunluğu, granodiyoritlerde ise amfibol(hornblend) yoğunluğunun yanı sıra diğer gruplarda ise muskovit ve kısmende piroksen minerallerine raslanır.Makroskobik olarak genellikle faneritik (taneli) dokunun yanı sıra iri feldispat tanelerin görüldüğü porfirofaneritik dokuda gözlenmektedir.

granit hernekadar sert bir dokuya sahip olsada suyu emer emme oranını düşürmek için iyi bir epoksi yapılması gerekir ayrıca granit bünyesinde mikrop barındırabilen bir taştır.

DOĞAL TAŞ, BAZALT, TÜF TAŞI, FİLELİ MOZAİK, PATLATMA MOZAİK, DERE ÇAKILI, TAMBURLU ÇAKIL, DERE KAYASI, DOĞAL KAYRAK TAŞI, GEBZE TAŞI, KANDIRA TAŞI, EBATLI KAYRAK TAŞI, YAPAY TAŞLAR, ŞÖMİNE, BARBÖKÜ, SÖVE İMALATI, CEPHE TAŞLARI, CEPHEKAPLAMA, ZEMİN KAPLAMA, YER DÖŞEME, DUVAR KAPALAM, BAHÇE DÖŞEME, MERNER, TRAVERTEN, GRANİT, GRANİT KÜP TAŞI, COTTO ZEMİN KAPLAMA, COTTO BASAMAK, PRES TUĞLA., ANTİK TUĞLA, DOLAMİT, PODİMA ÇAKIL, WAŞ BETON, ANTİK KARO ÇİNİ, ANTİK ÇİNİ, DEKORATİF ÇİNİ

Granit artık bir çok projede öncelikli tercih edilen bir yapı malzemesi olarak inşat dünyasında yerini almış durumda. Gerek mutfak tezgahı, gerek asansör sövesi, gerek merdiven kaplaması, gerekse bina dış cephe kaplaması olarak kullanılan granitler bir çok çeşit, renk ve doku bazında proje sahiplerine değişik alternatifler sunmakta. Lakin granitlerin kalitesi, renk seleksiyonu ve dayanım gücü konusunda hassas bir tercih mekanizması kurulması şarttır. Zira kullanılan granitte renk atması, granitin uygulama esnasındaki kesim standartları estetik bir görünümün yanısıra içeriği konusunda insan ve çevre sağlığı konusunda büyük önem arzetmektedir.

Ülkemize genellikle, Brezilya, Hindistan ve Çin’ den ithal edilerek getirilen granitlerin doğal görünümündeki aksaklıkları gidermek amacıyla boyanması, ebatlarındaki bozukluklar ve ondulasyon gibi sorunları son kullanıcının tespit etmesi ne yazık ki mümkün olmamaktadır. Bu noktada son kullanıcıların temin ettikleri granitleri güvenilir noktalardan temin etmeleri kendi menfaatleri açısından çok büyük bir önem arzetmektedir. Granit alırken mutlaka satış noktalarının taşı nerden aldıklarını sorgulayınız, referans listesini alınız, kesim makinalarını kontrol ediniz. Granit doğal bir malzemedir, unutmayın ki standardı yakalamak bu noktada çok zordur, ama bahsettiğimiz hususlarda ince eleyip sık dokusanız granit konusunda yüksek ihtimalli olarak doğru bir tercih yapacaksınız.

Doğal Yapı Granit

Rıza Keskin.

Feldispatlar, izomorf karışımları ve oluşum özellikleri bakımından iki gruba ayrılırlar.

1- Alkali Feldispatlar

2- Plajioklaslar

1. Alkali Feldispatlar

Bu mineraller arasında kristolografik yapı değişiklikleri vardır. Büyük çaplı bir katyon olan potasyumun bulunduğu veya çok bulunduğu yapılar monoklinik, sodyum bakımından zengin olanlar trikliniktir.

Alkali feldispatlarda potasyum ile sodyum feldispatlar arasında katı çözelti oluşum alanları çok dar olup, potasyum yerini belirli ölçülerde ve bazı fiziki şartlarda sodyum alabilir. Tabiatta potasyum feldispatlar çoğunlukla sodyum feldispatlarla birlikte ve daha tali olarak da kalsiyum feldispatlarla birlikte bulunur. Bu grup içerisinde gerek oluşum gerekse seramik sektörü için en önemli olan ortoklastır. Bu grubun sinterleme aralığı, sodyum feldispatınkinden daha geniştir. Bu da sinterleşen

ürünün mukavemetinin fazla olmasını sağlar.

1. Plajioklaslar

Sodyumlu feldispatlardan, plajioklas grubunun kalsiyum içermeyen üyesi albit olup, formülü NaAlSi3O8’dir. Doğada albit, potasyum feldispat ile katı çözelti oluşturmayıp, ancak bir miktar potasyum feldispat ile birlikte bulunur. Albitlerin seramik ve cam hammaddesi yönünden önemi çok fazladır. Feldispatlar doğada çok yaygın bulunmasına rağmen az sayıda oluşum cam ve seramik sanayiine uygun özellikte hammadde içermektedir. Bunun nedeni, feldispat, özellikle potasyum feldispat oluşumlarının büyük çoğunluğunun ince taneli kayaçların bileşeni olarak bulunması, demir içeren mineraller tarafından kirletilmiş olmasıdır.

Seramik ve cam sektörü için feldispatların erime derecelerinin büyük önemi olup, büyüklükleri ve erime dereceleri büyük rol oynamaktadır. Literatürde kesin rakamlar bulunmakla birlikte çok az miktarlarda da olsa içlerinde diğer feldispat kristallerinin izomorf halde bulunmaları erime derecelerini değiştirmektedir. Örneğin;

1- Potasyum Feldispat : 1170°C

2- Sodyum Feldispat : 1122°C

3- Kalsiyum Feldispat : 1500-1550°C’lerde erimektedir.

Ticari feldispatlar; potasyum feldispat ve albit, birkaç cins feldispat mineralini içinde bulundurur. Bu nedenlerle teorik formüllere ulaşmak mümkün değildir. Ayrıca bu sektörde hiç istenmeyen mika (muskovit ve biyolit), turmalin, granat vb. Mineraller kaliteyi etkileyen en önemli unsurlar olup, ekonomik bir şekilde manyetik ayırma ve flotasyon suretiyle bunları azaltmak mümkündür.

Feldispat, yerkabuğundaki birçok magmatik, metamorfik ve sedimenter kayacın bileşiminde büyük ölçüde bulunması dolayısıyla ticari olarak çeşitli kaynaklardan üretimi veya feldispat oranı yeterli olduğu takdirde bu kayaçların direkt olarak sanayide kullanımı mümkün olmaktadır. Ticari feldispat kaynağı olarak halen kullanılan kayaç türleri şunlardır.

Pegmatitler : Potasyum feldispat ve kuvarsın hakim olarak bulunduğu ayrıca başka ekonomik mineraller de içerebilen, kaba taneli magmatik bir kayaçtır. Genellikle granit-granodiyorit bileşimli kayaçlarla ilişkili olarak bulunur. Ayrıca metamorfik provenslerde de bulunmaktadır. Sanayide direkt olarak veya zenginleştirmeyi müteakip kullanılmaktadır.

Aplitler : Mineralojik olarak, damar kayacı şeklinde ve granit bileşiminde bir kayaç dokusunu; ticari olarak ise, büyük ölçüde albitten oluşan feldispatik bir damar veya dayk kayacını ifade eder. Kaolinleşmiş türleri de sanayide kullanılmaktadır. Bunlar da granitik kayaçlarla ilişkili olarak oluşmuşlardır.

Feldispat Filonları : Granitik kayaçların kendi bünyeleri içinde veya kontakt halindeki yan kayaçlarda enjeksiyon damarları halinde oluşmuş feldispatça zengin sokulumlardır. Çok zengin tenörlü sodyum veya potasyum feldispat içerirler, impürite oranları daha düşüktür.

Nefelin Siyenit : Silisce fakir kristalin bir kayaç olup albit ve mikroklin türü feldispat ile nefelinden oluşur. Az miktarda mafik silikatlar ve diğer aksesuar mineralleri içerir. Dünyada geniş yayılımlıdır. Serbest silis içermemesi, yüksek alkali ve alümine içerdiği, yüksek ergitme gücü ve dar erime aralığı, cam endüstrisine ideal uyum gösteren karakteristiklerdir. Bu mineralin feldispata kıyasla daha yüksek alümina ve alkali katılımı anlamına gelmektedir. Kayacın endüstriyel özelliklerini temin eden nefelin minerali Na3KAl4Si4O16 kimyasal bileşimine sahip, Na/K=3/1 olan, hegzagonal sistemde kristallenen, Mohs sertliği 5-6 ve özgül ağırlığı 2,5-2,7 gr/cm³ olan bir

mineraldir. Alterasyon sonucunda sodalit, kankrinit, zeolit türleri ve özellikle de analsime dönüşür. Nefelinli siyenitin bazı türleri: kongressit, kregmantit, ditroit, fenit, foyait, iyolit, laurdalit, litfieldit, melteigit, miyaskit, monmoutit, raglanit, rouillit ve urtit’tir. Nefelinli siyenit, Türkiye açısından da potansiyel feldispat kaynağı olarak gelecek vaat etmekte olup, Kırşehir masifindeki sodalitli siyenit ve miyaskit türü kayaçlar, zenginleştirme çalışmaları sonucunda Norveç nefelinli siyenitine eşdeğer

alkali zenginleşmesi ve demir oksit/karbonat impüriteleri alt limit değerlerinde oldukça iyi verimle kazanılmış bulunmaktadır. Nefelinli siyenit, önemli bir silika (%59-60SiO2), alümina (%23-24 Al2O3) ve alkali (%9,8-10,2 K2O) kaynağıdır.

Alaskit : ABD’de Kuzey Carolina’da Spruce Pine’de en yaygın olarak gözlenen belirli bir kayaç türünü ifade eder. Ancak ticari olarak farklı bileşimdeki granitik kayaçlara uygulanır. Granit-pegmatit arası bir kimyasal bileşime sahip olduğu söylenebilir. Ortalama mineralojik bileşimi: %45 plajiyoklaz, %25 kuvars, %20 mikrolin, %10 muskovit şeklindedir.

Grafik Granit (Yazı Graniti) : Potasyum-Feldispatın hakim olduğu, sekonder mineral olarak kuvars içeren ve yüksek K2O oranı istendiğinde kullanılan bir pegmatitik kayaç cinsidir. Ticari değeri üstte belirtilenler kadar fazla değildir.

Perlit : Potasyum-Feldispat içinde mikroskobik plajiyoklaz büyümelerinden teşekkül eder. Grafik granit ve pegmatitlerde perlit oluşumu yaygındır ve kayaca belirgin bir dokusal özellik kazandırır.

Feldispatik Kumlar : Doğal veya işlenmiş halde feldispat ve kuvars karışımından oluşmuş kumlardır. Feldispatça zengin kayaçların erozyonu ve taşınıp depolanması sonucu oldukça zengin plaser yataklar oluşabilir ve büyük rezerv arz edebilir. Bazı pegmatitik metalik maden işletmelerinde zenginleştirme sırasında yan ürün olarak da elde edilmektedir. Bu tür feldispat kumları kaolinlerin yıkanması sırasında da açığa çıkmaktadır.

Altere Granitler : Granitik kayaçların atmosferik şartlar altında veya hidrotermal etkilerle belirli ölçüde alterasyonu sonucu, içerdiği feldispatlarda kaolinleşme gelişir ve kayaç bünyesindeki mafik mineraller belirli ölçüde uzaklaştırılarak demir oksit impüritesi azalır. Saf feldispat kaynaklarının son yıllarda rezerv yönünden darboğaza girme eğilimi göstermesi neticesinde söz konusu granitlerin seramik sanayiinde değerlendirilmesi yönünde çalışmalar yapılmaktadır.

Kuvars

Kimyasal formülü SiO2 olup özgül ağırlığı 2,6, sertliği 7’dir. Granitlerin, liparitlerin, tonalitlerin ve kuvarslı porfirlerin bileşiminde bulunur. Tortul kütlelerden kuvarsitleri ve greleri meydana getirir.

Saf kuvars daima renksiz ve saydamdır. Volkanik kayaçların bileşiminde %12 oranında bulunur. Ufalanıp dağılması ile çeşitli iriliklerde çakıl ve kumlar oluşur. Toprakların bileşiminde önemli oranlarda bulunur.

Kuvars seramik çamur ve sırlarında önemli görevler yüklenerek geniş kullanma alanı bulur. Seramik endüstrisinde en çok kuvars kumu ve kaya kuvarsı şeklinde kullanılır. Doğada bol ve yaygın olarak bulunan ince taneli kumlar, demir ve diğer zararlı katkıları içermiyorlarsa, büyük kırma ve öğütme masraflarına gerek olmaksızın seramik endüstrisinde öncelikle kullanılırlar.

Kuvarsın birçok modifikasyonları vardır. Bunlar ısıtma ve pişirme esnasında birbirine dönüşür. Bu dönüşümler esnasında %2,7-7,0 arasında hacim değişmesi olduğundan bu kritik dönüşüm noktalarında kolaylıkla çatlamalar olur. Çekme ve kırılma mukavemetini azaltır. Çok kuvars ihtiva eden bisküvide soğuma esnasında çekme, glazürlemede fazla olacağından böyle karolar bombeli olarak çıkar.

GÖKHAN SAYARER

YÜKSEK LİSANS TEZİ

Maden Mühendisliği Anabilim Dalı

Şubat 2006